Gute Nachbarn für ein besseres Europa

Politiker und Wirtschaftslenker diskutierten in Noordwijk Weichenstellungen für eine nachhaltige Zukunft in den Niederlanden und NRW. Das „Zukunftsforum“ etabliert sich als international relevantes Gesprächsformat 

Selbst zwischen guten Nachbarn läuft nicht immer alles bestens: Die Konsultationen auf Regierungsebene zwischen den Niederlanden und Nordrhein-Westfalen wurden zuletzt mehrfach verschoben. Die neue Regierung in Den Haag benötigt offensichtlich angesichts der komplexen Aufgaben noch Zeit für den Übergang in den politischen Alltag. Austausch auf Topniveau fand dennoch statt: Im Grandhotel „Huis ter Duin“ diskutierten hochrangige Fachleute aus Politik und Wirtschaft beim zweiten „Zukunftsforum NRW-Niederlande“ lösungsorientiert über die Herausforderungen für beide Nachbarn. Mit Fragen und Antworten, die weit über die Region hinausreichen. Und die nachhaltig weiterverfolgt werden sollen! 

„Nordrhein-Westfalen und die Niederlande sind starke Partner, enge Freunde und vertraute Nachbarn“, erklärte NRW-Ministerpräsident Hendrik Wüst zum Auftakt. „Themen wie der Ausbau der Energiepartnerschaft, grenzüberschreitende Mobilität, Migration, Innere Sicherheit und Standortpolitik müssen wir in Europa gemeinsam und entschlossen angehen.“ 

In insgesamt sieben Panels wurden diese Themenfelder einer kritischen Bestandsaufnahme unterzogen, Best-Practice-Beispiele vorgestellt sowie innovative Anregungen und Projekte engagiert diskutiert. Von politisch Verantwortlichen, Unternehmensführern und Wirtschaftsfachleuten.  

Hand in Hand im Wettlauf der Großmächte

Mit Eva van Pelt, Präsidentin der deutsch-niederländischen Handelskammer, analysierte Jan Keller, Vizepräsident der niederländischen ASML Holding, die Perspektiven der Nachbarländer als Hightech Standort. Mit der klaren Zielperspektive: Welche Schlüsselindustrien wollen wir gemeinsam besetzen? Wie wird man attraktiv für Talente? Was befähigt kleine Firmen, groß herauszukommen? 

Trotz thematischer und inhaltlicher Vielfalt waren alle Podiumsdiskussionen und Gespräche eingerahmt von den aktuellen politischen Entwicklungen (Donald Trump, Ukrainekrieg, Neuwahlen in Deutschland) sowie deren Konsequenzen für die unmittelbare Zukunft. Hendrik Wüst: „Ein starkes und geeintes Europa war selten so wichtig wie heute. Wir können im globalen Wettbewerb und im Wettlauf der Großmächte nur mithalten, wenn wir in Europa zusammenarbeiten und Hand in Hand agieren.“ 

Goede buren voor een beter Europa

Politici en zakelijke leiders bespraken in Noordwijk de koers voor een duurzame toekomst in Nederland en NRW. Het „Toekomstforum“ toont zich een internationaal relevant platform voor gesprekken 

Zelfs tussen goede buren loopt niet altijd alles zo goed als men zou willen: Het overleg op regeringsniveau tussen Nederland en Noordrijn-Westfalen is de laatste tijd meerdere keren uitgesteld. De nieuwe regering in Den Haag heeft blijkbaar, gezien haar complexe taken, duidelijk nog tijd nodig voor de overgang naar het politieke leven van alledag. Desondanks vond uitwisseling op topniveau plaats: In het Grandhotel „Huis ter Duin“ bespraken hooggeplaatste experts uit de politiek en het bedrijfsleven tijdens het tweede „Toekomstforum NRW-Nederland“ oplossingsgericht de uitdagingen voor beide buren. Met vragen en antwoorden, die veel verder gaan dan de regio. En die blijvend en langdurig moeten worden opgevolgd! 

„Noordrijn-Westfalen en Nederland zijn sterke partners, goede vrienden en vertrouwde buren“, stelde de minister-president van Noordrijn-Westfalen, Hendrik Wüst, in zijn openingstoespraak. „We moeten onderwerpen, zoals de uitbreiding van het energiepartnerschap, grensoverschrijdende mobiliteit, migratie, binnenlandse veiligheid en het vestigingsbeleid in Europa, gezamenlijk en vastberaden aanpakken.“ 

In totaal werden zeven panels gewijd aan een kritische inventarisatie van deze onderwerpen, werden voorbeelden van best practices gepresenteerd en werden innovatieve suggesties en projecten op een geëngageerde manier besproken. Door beleidsmakers, bedrijfsleiders en economen.  

Hand in hand in de wedloop der grootmachten

Met Eva van Pelt, voorzitter van de Duits-Nederlandse Kamer van Koophandel, analyseerde Jan Keller, vicepresident van de Nederlandse ASML Holding, de perspectieven van de buurlanden als hightech-locatie. Met als doel, het duidelijke perspectief: In welke belangrijke industrieën willen we samen een sleutelrol spelen? Hoe word je aantrekkelijk voor talent? Wat stelt kleine bedrijven in staat om groot te worden? 

Ondanks de thematische en inhoudelijke diversiteit, vonden alle paneldiscussies en gesprekken plaats binnen het kader van de huidige politieke ontwikkelingen (Donald Trump, de oorlog in Oekraïne, nieuwe verkiezingen in Duitsland) en de gevolgen daarvan voor de nabije toekomst. Hendrik Wüst: „Een sterk en verenigd Europa was zelden zo belangrijk als vandaag. We kunnen de wereldwijde concurrentie en de wedloop van de grootmachten alleen bijbenen, als we in Europa samenwerken en hand in hand handelen.“ 

Im Spannungsfeld von unternehmerischer Initiative und politischer Lenkung im Bereich Energiewirtschaft forderten Dr. Leonard Birnbaum, Vorstandsvorsitzender E.ON SE, Willemien Terpstra (Vorstandsvorsitzende niederländische Gasunion) sowie Otto Fricke (haushaltspolitischer Sprecher der FDP) strukturelle Korrekturen vor allem im Bereich erneuerbare Energien und Rohstofftransport rund um die Wasserstofferzeugung. 

Die Mischung der Panels zwischen Politikern und Praktikern erzeugte immer wieder unerwartete Doppelpässe und Lösungsansätze, etwa beim grenzüberschreitenden Bahnverkehr (mit NRW-Verkehrsminister Oliver Krischer und Werner Lübberink, DB-Bevollmächtigter für NRW). Als zentrale Forderung im Blick auf Resilienz und verbesserte Wettbewerbsfähigkeit zeigte sich der Abbau bürokratischer Hemmnisse. 

Kleiner Grenzverkehr wird immer wichtiger

Den Debattenverlauf bereicherten Jean Asselborn, früherer Außenminister von Luxemburg, mit einer Einordnung der geopolitischen Lage Europas sowie der frühere Wirtschaftsminister Peter Altmaier als Dinner Speaker. Altmaier verglich das Zukunftsforum mit dem Forum von Évian, bei dem sich Wirtschaftsführer und Politiker aus Deutschland und Frankreich zu informellen Gesprächen trafen. „Das Zukunftsforum NRW-Niederlande ist aktuell das beste Format dieser Art. Es ist wichtig, besondere Veranstaltungen zu kreieren, die Entscheider aus Politik und Wirtschaft ohne Öffentlichkeit zusammenbringen.“ 

Stellvertretend für alle Teilnehmer sprach Dr. Nikolaus Meyer-Landrut am zweiten Tag die gemeinsame Motivation zur Mitarbeit am Zukunftsdialog aus: „We are too small too cope – wir sind einzeln zu klein, um die Probleme zu lösen.“   

In het spanningsveld van ondernemerschap en politieke sturing op het gebied van energie, eisten Dr. Leonard Birnbaum, bestuursvoorzitter E.ON SE, Willemien Terpstra (bestuursvoorzitter Nederlandse Gasunie) en Otto Fricke (begrotingswoordvoerder van de FDP), structurele correcties, vooral op het gebied van hernieuwbare energie en transport van grondstoffen rond de waterstofproductie. 

De mix van panels met politici en mensen uit de praktijk zorgde, zoals altijd, voor onverwachte dubbele agenda’s en oplossingen, bijvoorbeeld bij grensoverschrijdend treinverkeer (met de NRW minister van verkeer Oliver Krischer en Werner Lübberink, DB-gevolmachtigde voor NRW). De belangrijkste eis, met het oog op veerkracht en een beter concurrentievermogen, was het wegnemen van bureaucratische belemmeringen. 

Klein grensverkeer wordt steeds belangrijker

Jean Asselborn, voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Luxemburg, gaf een uiteenzetting over de geopolitieke situatie in Europa. Hiermee verrijkte hij, net als de voormalige Duitse minister van Economische Zaken Peter Altmaier, die optrad als Dinner Speaker, het verloop van het debat. Altmaier vergeleek het Toekomstforum met het Forum van Évian, waar bedrijfsleiders en politici uit Duitsland en Frankrijk elkaar ontmoetten voor informele gesprekken. „Het Toekomstforum NRW-Nederland is momenteel het beste in zijn soort. Het is belangrijk om speciale evenementen te creëren, die besluitvormers uit de politiek en het bedrijfsleven samenbrengen zonder publiek.“ 

Namens alle deelnemers, sprak Dr. Nikolaus Meyer-Landrut op de tweede dag de gezamenlijke motivatie uit, om mee te werken aan de toekomstdialoog: „We are too small too cope – we zijn individueel te klein om de problemen op te lossen.“

Wie es gemeinschaftlich voran gehen kann, thematisierte im Bereich Finanzen Dr. Marcus Optendrenk (NRW-Finanzminister) mit dem Präsidenten der niederländischen Landesbank. Beim abschließenden Austausch über die schwierigen Zukunftsperspektiven der chemischen Industrie in beiden Nachbarländern legten sogar Jurgen Hoekstra (Vizepräsident und Geschäftsführer BASF Benelux) und Gewerkschaftschef Michael Vassiliadis (IGBCE) konstruktiv ihre Lösungsvorschläge nebeneinander. 

Ein Novum, das von allen Teilnehmern als Belebung des Dialoges aufgenommen wurde: Schüler aus Dortmund und Noordwijk, die am Austauschprogramm der Brost-Stiftung teilgenommen hatten, diskutierten vor Ort oder über Videoschalte mit den Fachleuten aus Politik und Wirtschaft. 

Wie ein roter Faden zog sich durch alle Diskussionen der Wunsch, die zahlreichen Lösungsansätze nachhaltig in Politik und Gesellschaft zu tragen. Manon van Beek, CEO der niederländischen Tennet Holding, regte beispielsweise an, in einer abschließenden Erklärung die Quintessenz des Zukunftsforums 2024 festzuhalten. 

Professor Bodo Hombach, Vorstandsvorsitzender der Brost-Stiftung und Präsident der Brost-Akademie, nahm die Anregung auf, kündigte dabei die Fortsetzung des Zukunftsforums in 2025 an: „Gesprächsformate im kleinen Grenzverkehr werden viel wichtiger. Im großen Grenzverkehr sind sie nämlich schwieriger. Es muss jetzt unser Ziel sein, die vielen guten Gedanken zur nachhaltigen Zukunft in die politischen Gremien und den gesellschaftlichen Dialog zu tragen.“ Dazu ist ein gemeinsames Manifest mit Handlungsempfehlungen für die Politik geplant.  

Die Schirmherrschaft für das nächste Zukunftsforum NRW-Niederlande am 30./31. Oktober 2025 werden erneut der frühere niederländische Ministerpräsident Dr. Jan Peter Balkenende und Armin Laschet (NRW-Ministerpräsident a.D.) übernehmen. Die Ausrichtung des Forums liegt bei Brost-Akademie und Brost-Stiftung in Zusammenarbeit mit der Deutsch-Niederländischen Handelskammer. 

 

Hoe gezamenlijk vooruitgang kan worden geboekt op financieel gebied, werd besproken door Dr. Marcus Optendrenk (minister van Financiën van Noordrijn-Westfalen), samen met de president van De Nederlandsche Bank. Tijdens de slotuitwisseling over de moeilijke toekomstperspectieven van de chemische industrie in beide buurlanden, legden zelfs Jurgen Hoekstra (vicepresident en directeur BASF Benelux) en vakbondsleider Michael Vassiliadis (IGBCE) constructief hun oplossingen naast elkaar. 

Een noviteit, die door alle deelnemers werd verwelkomd als een oppepper van de dialoog: Studenten uit Dortmund en Noordwijk, die hadden deelgenomen aan het uitwisselingsprogramma van de Brost-Stiftung, discussieerden ter plaatse of via videoverbindingen met de experts uit de politiek en het bedrijfsleven. 

Door alle discussies liep, als een rode draad, de wens om de talrijke oplossingen duurzaam te implementeren in de politiek en de samenleving. Manon van Beek, CEO van de Nederlandse Tennet Holding, stelde bijvoorbeeld voor, om in een slotverklaring de essentie van het Toekomstforum 2024 vast te leggen. 

Professor Bodo Hombach, voorzitter van de raad van bestuur van de Brost-Stiftung en voorzitter van de Brost-Akademie, nam de suggestie over en kondigde de voortzetting van het Toekomstforum in 2025 aan: „Gespreksformaten in het kleine grensverkeer worden veel belangrijker. In het grote grensverkeer zijn ze namelijk lastiger. Het moet nu ons doel zijn, om de vele goede gedachten over een duurzame toekomst over te brengen naar de politieke instanties en de maatschappelijke dialoog.“ Hiervoor is een gezamenlijk manifest met beleidsaanbevelingen gepland.  

Het beschermheerschap voor het volgende Toekomstforum NRW-Nederland, op 30/31 oktober 2025, zal wederom worden ingenomen door de voormalige Nederlandse minister-president Dr. Jan Peter Balkenende en Armin Laschet (voormalig minister-president NRW). Het forum zal worden georganiseerd door de Brost-Akademie en Brost-Stiftung, in samenwerking met de Duits-Nederlandse Kamer van Koophandel.